Աշխատանքային կենսաթոշակ չի տրամադրվում, եթե քաղաքացին չունի 10 տարվա աշխատանքային ստաժ։

Եթե քաղաքացին չունի 10 տարվա աշխատանքային ստաժ, ապա նա կարող է ամսական ստանալ ծերության նպաստ՝ սկսած 65 տարեկանից։

Ծերության նպաստի դիմելու համար անհրաժեշտ է տարածքային սոցիալական ծառայության ցանկացած բաժին ներկայացնել հետևյալ փաստաթղթերը․

• անձնագիր կամ նույնականացման քարտ
• սոցիալական քարտ (նույնականացման քարտի առկայության դեպքում անհրաժեշտ չէ) կամ այն չստանալու մասին տեղեկանք։

Ծերության նպաստի չափը 46,000 դրամ է։ 

Աշխատանքային կենսաթոշակի չափը հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով․

Կենսաթոշակի ամսական գումար = 34,000 դրամ + (աշխատանքային ստաժի տարիներ * աշխատանքային ստաժի 1 տարվա արժեք) * կենսաթոշակառուի անձնական գործակից

Աշխատանքային ստաժի 1 տարվա արժեքը`

• առաջին 10 տարվա համար 950 դրամ է։
• 10 տարին գերազանցող յուրաքանչյուր տարվա համար՝ 500 դրամ։

Կենսաթոշակառուի անձնական գործակիցը սահմանվում է`

• մինչև 10 տարվա (ներառյալ) աշխատանքային ստաժի մեկ տարվա համար` 0,1.
• 11-ից մինչև 40 տարվա (ներառյալ) աշխատանքային ստաժի մեկ տարվա համար` 0,01.
• 40 տարուց ավելի աշխատանքային ստաժի մեկ տարվա համար` 0,02:

Օրինակ՝ 

Կենսաթոշակի դիմող անձն ունի 42 տարվա աշխատանքային ստաժ։ 

Բանաձևը ստացվում է հետևյալ կերպ՝ 34,000 + (10*950+32*500) * 10*0.1+30*0.01+2*0.02= 34,000 + 25,500 * 1,34 = 68,170 

Ուշադրություն

ՀՀ-ում նվազագույն կենսաթոշակի չափը 46,000 դրամ է։ Եթե բանաձևով հաշվարկելիս ստանաք 46,000 դրամից ցածր թիվ, միևնույն է ստանալու եք 46,000 դրամ։ 

Աշխատանքային ստաժի մեծ մասը ձևավորվում է Ձեր աշխատած տարիներից, եթե այդ տարիների ընթացքում կատարվել են օրենքով սահմանված սոցիալական վճարները: 

Ստաժում ներառվում են նաև․

• մինչև 2 տարեկան երեխաների խնամքի տարիները չաշխատող կանանց համար (առավելագույնը 6 տարի),  

• պարտադիր զինծառայության 2 տարիները տղամարդկանց համար,

• ուսումնական հաստատություններում՝ առկա (ցերեկային) ուսման ժամանակահատվածը՝ բացառությամբ հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների (առավելագույնը 6 տարի)։ 

Նկատի ունեցեք, որ պարտադիր չէ՝ գործատուի և աշխատակցի միջև կնքվի աշխատանքային պայմանագիր, այն կարող է լինել նաև ծառայությունների մատուցման վերաբերյալ պայմանագիր, որի շրջանակներում կատարվում են օրենքով սահմանված վճարները (սա վերաբերում է միայն 2013 թ. հունվարի 1-ից հետո կնքված պայմանագրերին)։ 

Աշխատանքային կենսաթոշակի դիմումը կարող է մեժվել, եթե՝ 

• անձը չունի կենսաթոշակի իրավունք
• անձը, ըստ բնակչության պետական ռեգիստրում առկա տվյալների, չունի ՀՀ բնակության վայր (հասցե).
• անձը սահմանված կարգով և ժամկետներում չի ներկայացրել կենսաթոշակ նշանակելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը։ 

Դիմումը մերժվելու դեպքում դրա մասին կտեղեկանաք դիմումը ներկայացնելուց հետո 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում։

Աշխատանքային կենսաթոշակի տրամադրումը կարող է դադարեցվել եթե՝

• կենսաթոշակառուն հրաժարվի ՀՀ քաղաքացիությունից,

• կենսաթոշակառուն մշտապես բնակություն հաստատի օտարերկրյա պետությունում,

• կենսաթոշակառուն կենսաթոշակ ստանա այլ պետությունից,

• կենսաթոշակի դիմումի գործում հայտնաբերվեն կեղծ փաստաթղթեր,

• լրանա ՀՀ-ում կենսաթոշակառուի բնակվելու իրավունքի ժամկետը (օտարերկրյա քաղաքացիների դեպքում),

• անկախիկ եղանակով կենսաթոշակ ստանալու դեպքում առնվազն յուրաքանչյուր տարի կենսաթոշակառուն չներկայանա այն բանկ, որից ստանում է կենսաթոշակը և չստորագրի, որ բնակվում է ՀՀ-ում,

• սպառվի լիազորված անձի կողմից անկանխիկ եղանակով կենսաթոշակը ստանալու լիազորագրի ժամկետը (12 ամիս)։

Կենսաթոշակի տրամադրումը դադարեցվում է նաև կենսաթոշակառուի մահվան, ինչպես նաև մահացած կամ անհայտ բացակայող ճանաչվելու դեպքում։

Աշխատանքային կենսաթոշակից կկատարվեն պահումներ, եթե՝

• կենսաթոշակառուն ներկայացնում է սխալ տեղեկություններ պարունակող փաստաթղթեր,

• սխալմամբ կենսաթոշակառուին վճարվում է նշանակածից ավելի գումար։

Այո՛, ԴԱՀԿ-ն՝ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունը, կարող է կատարել պահումներ մինչև կենսաթոշակի գումարի 30%-ի չափով՝ մինչև բռնագանձվող գումարների լրիվ մարումը, այնպես, որ պահումներ կատարելուց հետո վճարման ենթակա գումարը պակաս չլինի ՀՀ կառավարության սահմանած սոցիալական նպաստի չափից:

Ֆիզիկական անձի կուտակային կենսաթոշակային ակտիվներից (դրանց կուտակման ժամանակահատվածում) պահումներ չեն կարող կատարվել մինչև նրա` օրենքով սահմանված կարգով կուտակային կենսաթոշակ ստանալը։ 

20% հետվճար կարող են ստանալ միայն ՀՀ քաղաքացի կենսաթոշակառուները, որոնք իրենց կենսաթոշակը ստանում են ծրագրի գործընկեր բանկերի միջոցով։

20% հետվճարի ծրագրին մասնակցում են հետևյալ բանկերը․

• «Ակբա բանկ» ԲԲԸ
• «ԱՄԻՕ բանկ» ՓԲԸ
• «ԱյԴի բանկ» ՓԲԸ  
• «Արարատբանկ» ԲԲԸ
• «Արդշինբանկ» ՓԲԸ
• «Արցախ բանկ» ՓԲԸ
• «Էվոկաբանկ» ՓԲԸ
• «Ինեկոբանկ» ՓԲԸ
• «Կոնվերս բանկ» ՓԲԸ
• «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲԸ
• «Յունիբանկ» ԲԲԸ

Եթե կենսաթոշակառուն իր կենսաթոշակը ստանում է վերը նշված բանկերի միջոցով, ապա, կատարելով անկախիկ գործարքներ բացառապես ՀՀ տարածքում գործող առևտրի կետերում ու ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններում, ավտոմատ կերպով կարող է օգտվել ծրագրից և ստանալ առավելագույնը 10,000 դրամ հետվճար։

Եթե կենսաթոշակառուն իր կենսաթոշակը ստանում է այն բանկից, որը չի համագործակցում 20% հետվճարի ծրագրին, ապա նա կարող է փոխել բանկը, դառնալ ծրագրի գործընկեր բանկի քարտապան և օգտվել 20% հետվճարի պետական աջակցության ծրագրից։

Արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակը կարող են ստանալ այն քաղաքացիները, որոնք․

• 55 տարեկան են և ունեն 25 տարվա աշխատանքային ստաժ, որից 15 տարին աշխատել են ծանր ու վնասակար պայմաններում,

• 55 տարեկան են և մինչև 2014 թվականի հունվարի 1-ն առնվազն 7 տարի 6 ամիսն աշխատել են առանձնապես վնասակար, առանձնապես ծանր պայմաններում և այդ ժամանակահատվածում լրիվ աշխատանքային օրը կատարել են արտոնյալ կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանք,

• 59 տարեկան են և ունեն 25 տարվա ստաժ, որից 20-ը արտոնյալ պայմաններով պաշտոններ են ունեցել,

• 45 տարեկան են, ունեն հիպոֆիզարային թզուկությամբ (լիլիպուտ) ախտորոշումով հիվանդություն և 20 տարվա աշխատանքային ստաժ։

Ընդ որում՝ ծանր և վնասակար աշխատանքների ցանկը ներկայացված է այստեղ։

Երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի իրավունք ունեն․

• թռիչքահրամանատարական, թռիչքահրահանգչական և թռիչքային անձնակազմի անդամները 45 տարեկան դառնալու և 25 տարի ծառայած լինելու դեպքում, իսկ առողջական վիճակի պատճառով թռիչքային աշխատանքներից ազատված անձինք՝ 20 տարի ծառայած լինելու դեպքում,

• բորտօպերատորները և բորտուղեկցորդները 45 տարեկան դառնալու և 25 տարի ծառայած լինելու դեպքում, իսկ առողջական վիճակի պատճառով թռիչքային աշխատանքներից ազատված անձինք՝ 20 տարի ծառայած լինելու դեպքում,

• օդային երթևեկության կառավարումն իրականացնող ծառայության անձնակազմի անդամները, ովքեր ունեն դիսպետչերի (ենթակարգավարի) վկայական, 50 տարեկան դառնալու և 25 տարվա ապահովագրական ստաժ ունենալու դեպքում, որից 15 տարին անմիջականորեն զբաղված են եղել օդային երթևեկության կառավարման աշխատանքներով, իսկ առողջական վիճակի պատճառով օդային երթևեկության անմիջական կառավարման աշխատանքներից ազատված անձինք 50 տարեկան դառնալու և 25 տարվա ապահովագրական ստաժ ունենալու դեպքում, որից 10 տարին անմիջականորեն զբաղվել են օդային երթևեկության կառավարման աշխատանքներով,

• ինժեներատեխնիկական անձնակազմի անդամները 55 տարեկան դառնալու և 25 տարվա ապահովագրական ստաժ ունենալու դեպքում, որից 20 տարին զբաղվել են երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանքներով։

Հաշմանդամության կենսաթոշակը նշանակվում է, եթե հաշմանդամությունը առաջացել է․

• աշխատանքային խեղման կամ մասնագիտական հիվանդության հետևանքով` անկախ ապահովագրական ստաժից,

• ընդհանուր հիվանդության, մանկուց հիվանդության, բնական, տեխնածին և այլ աղետների հետևանքով, եթե հաշմանդամություն սահմանելու ժամանակ անձն ունեցել է հետևյալ ապահովագրական ստաժը՝

Կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի իրավունք ունեն ընտանիքի հետևյալ անդամները.

• 18 տարին չլրացած երեխան, եղբայրը, քույրը և թոռը, եթե չունեն աշխատունակ ծնողներ և չեն աշխատում,

• ամուսինը կամ ընտանիքի այլ գործունակ չափահաս անդամը կամ օրենքով սահմանված կարգով խնամակալ ճանաչված անձը` անկախ տարիքից ու աշխատունակությունից, եթե նա զբաղված է մահացած կերակրողի 8 տարին չլրացած երեխայի, եղբոր, քրոջ կամ թոռան խնամքով և չի աշխատում,

• կերակրողի մահվան պահին կենսաթոշակային տարիքի հասած կամ հաշմանդամ ճանաչված ծնողները, ամուսինը, եթե չեն աշխատում,

• 18 տարեկան և դրանից բարձր տարիքի հաշմանդամ զավակները, եթե նրանք հաշմանդամ են ճանաչվել մինչև իրենց 18 տարին լրանալը և չեն աշխատում,

• ուսումնական հաստատությունում առկա (ցերեկային) ուսուցմամբ սովորողը կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի իրավունք ունի մինչև ուսումնական հաստատությունն ավարտելը՝ բայց մինչև իր 23 տարին լրանալը:

Մասնակի կենսաթոշակ կարող են ստանալ․

• կրթության, մշակույթի որոշ կատեգորիաների այն աշխատողները, որոնք 55 տարեկան են և ունեն 12 տարվա մասնագիտական ստաժ,

• թատրոնի այն դերասանները, որոնք 50 տարեկան են և ունեն առնվազն 12 տարվա մասնագիտական ստաժ։