Ինչպե՞ս գրանցել ամուսնալուծությունը ՀՀ-ում
Այս ուղեցույցի նպատակն է տրամադրել ամբողջական տեղեկատվություն ՀՀ-ում ամուսնալուծության պետական գրանցման մասին։
Ուղեցույցում նաև կարող ես գտնել ալիմենտի (ապրուստավճարի) և դրա տրամադրման պայմանների մասին մանրամասներ:
ՀՀ-ում ամուսնալուծության գրանցելու իրավունք ունեն՝
- ՀՀ քաղաքացիները,
- քաղաքացիություն չունեցողները,
- օտարերկյա քաղաքացիները։
ՀՀ քաղաքացիների ամուսնալուծության գրանցումը
Ամուսնալուծության համար անհրաժեշտ են հետևյալ փաստաթղթերը՝
- անձը հաստատող փաստաթղթեր (կամ դրանց պատճենը),
- ամուսնության վկայական (առկայության դեպքում) կամ ամուսնության գրանցման մասին տվյալներ (գրանցող մարմինը, վայրը և ժամանակը),
- ամուսիններից մեկին ազատազրկման դատապարտելու դեպքում՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի պատճենը (կամ դրա քաղվածքը),
- օրինական ներկայացուցիչ նշանակվելու դեպքում՝ իրավասու մարմնի որոշման պատճենը,
- լիազորված անձի միջոցով ամուսնալուծության դիմելու դեպքում՝ լիազորագիր (հաստատված նոտարական կարգով)։
Օրինական ուժի մեջ մտած վճռի պատճենը, եթե՝
- ամուսնալուծությունը գրանցվում է դատական կարգով,
- ամուսիններից մեկը ճանաչվել է անհայտ բացակայող,
- ամուսիններից մեկը ճանաչվել է անգործունակ։
Ներկայացված դիմումը ուժի մեջ է 6 ամիս և հաստատվում է դիմումից նվազագույնը 2 ամիս անց։
Դատական կարգով ամուսնալուծվելիս՝ ամուսնությունը դադարած է համարվում վճիռն ուժի մեջ մտնելու պահից։
Ամուսնալուծությունը գրանցելու համար կարելի է դիմել՝
- քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման գործակալության (ՔԿԱԳ, տարածված է նաև ռուսերեն տերմինը՝ ЗАГС),
- դատարան՝ ամուսնալուծությունը դատական կարգով կատարելու դեպքում։
Ամուսնալուծությունը կատարվում է դատական կարգով, եթե՝
- բացակայում է ամուսիններից մեկի համաձայնությունը,
- ամուսիններից մեկը չի ուզում ամուսնալուծվել պետական գրանցումով,
- ամուսինները փոխադարձաբար համաձայն են ամուսնալուծվել դատական կարգով:
Կարելի է դիմել միակողմանի ամուսնալուծության, եթե մյուս ամուսինը՝
- անհայտ բացակայող է,
- անգործունակ է (օրինակ՝ ծանր հոգեկան
առողջության խնդիրներ ունեցող), - դատապարտվել է ազատազրկման (3 տարուց ոչ պակաս ժամկետով):
Ամուսինը չի կարող ամուսնալուծության գրանցման դիմել կնոջ հղիության ընթացքում՝ առանց նրա համաձայնության:
Ամուսինների գույքի բաժանումը որոշում է դատարանը, նույնիսկ եթե ամուսնալուծությունը գրանցում է քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման գործակալությունը (ՔԿԱԳ, տարածված է նաև ռուսերեն տերմինը՝ ЗАГС)։
Հիմնական դեպքերում` համատեղ գույքը հավասար է բաժանվում (50/50), բայց դատարանը կարող է շեղվել այս կանոնից։
Գույքը հիմնականում ենթակա չէ բաժանման, եթե՝
- նվիրատվություն է,
- ձեռք է բերվել ամուսնությունից առաջ։
Ամուսնալուծվելիս ամուսինները կարող են՝
- պահել ընդհանուր ազգանունը,
- կրել իրենց մինչամուսնական ազգանունը։
Ի՞նչ է ալիմենտը
- Ալիմենտը (ապրուստավճարը) ֆինանսական աջակցություն է, որը մի կողմը վճարում է մյուսին (օրինակ՝ անչափահաս երեխաների կամ նախկին ամուսնու):
- Ալիմենտ վճարելու պայմանները կարող են սահմանվել կողմերի միջև կնքված համաձայնությամբ կամ դատական կարգով:
- Ալիմենտ չվճարելու դեպքում այն կարող է բռնագանձվել հարկադիր կարգով։
- Մի կողմը միայնակ չի կարող ալիմենտի համաձայնագիրը փոփոխել կամ դադարեցնել։
Ծնողները փոխադարձ համաձայնությամբ որոշում են ալիմենտի չափը միասին։ Այն չի կարող ցածր լինել օրենքով սահմանված չափից։
Եթե ծնողների միջև համաձայնություն չկա, ալիմենտը բռնագանձվում է դատական կարգով։
Ալիմենտի նվազագույն չափերը լինում են՝
- 1 երեխայի համար՝ ծնողի եկամտի 1/4-ը (25%),
- 2 երեխայի համար՝ ծնողի եկամտի 1/3-ը (~33%),
- 3 և ավելի երեխանի համար՝ ծնողի եկամտի 1/2-ը (50%)։
Ուշադրություն
Դատարանը կարող է փոխել այս չափերը` հաշվի առնելով կողմերի գույքային և ընտանեկան դրությունը։
Եթե վճարող ծնողը չի աշխատում, դատարանը որոշում է ամսական ֆիքսված չափ։
Անգործունակ կամ սահմանափակ գործունակ անձինք համաձայնություն են կնքում իրենց օրինական ներկայացուցիչների միջոցով՝ թե՛ ալիմենտ վճարելու, թե՛ ստանալու համար։
- Անգործունակ անձի փոխարեն բոլոր փաստաթղթերը ստորագրում է նրա խնամակալը:
- Սահմանափակ գործունակ անձը ստորագրում է ինքնուրույն՝ բայց իր հոգաբարձուի գրավոր համաձայնությամբ։
Ուշացրած յուրաքանչյուր օրվա համար վճարվում է տուգանք ալիմենտի գումարի 0,05% չափով։ Ալիմենտ ստացողը կարող է բռնագանձելու պահանջ ներկայացնել, եթե ուշացման պատճառով վնաս է կրել։
Եթե ծնողները ալիմենտ չեն տրամադրում երեխաներին, այն բռնագանձվում է դատական կարգով։
Ալիմենտի վճարումը դադարում է, երբ․
- ալիմենտ վճարողը կամ ստացողը մահանում է,
- երեխան դառնում է չափահաս (18 տարեկան),
- երեխան մինչև չափահասությունը ձեռք է բերում է լրիվ գործունակություն,
- երեխան որդեգրվում է,
- ալիմենտ ստացողի կարիքավորությունը վերանում է (օրինակ՝ առողջությունը կամ աշխատունակությունը վերականգնվելիս),
- ալիմենտ ստացող նախկին ամուսինը նորից ամուսնանում է։
Օտարերկրացիների ամուսնալուծության կարգը
Եթե օտարերկրյա քաղաքացիները կամ քաղաքացիություն չունեցողները ամուսնալուծվում են ՀՀ-ում, գործընթացն իրականացվում է նույն կարգով, ինչպես ՀՀ քաղաքացիների դեպքում:
Ուշադրություն
Օտարերկրյա պետությունների փաստաթղթերը պետք է լինեն Ապոստիլով հաստատված կամ հյուպատոսական վավերացմամբ` բացառությամբ այն պետությունները, որոնք ՀՀ-ի հետ ունեն հատուկ միջազգային պայմանագրեր: Օտար լեզվով կազմված փաստաթղթերը սովորաբար պետք է ներկայացվեն հայերեն թարգմանությամբ` նոտարական կարգով հաստատված կամ լիցենզավորված թարգմանչի կնիքով։
Ստանալ փաստաթղթերի ապոստիլով վավերացում
Արտասահմանում գրանցված ամուսնալուծությունը ՀՀ-ում վավեր է, եթե՝
- այն գրանցվել է տվյալ երկրի համապատասխան մարմնի կողմից,
- փաստաթուղթը վավերացված է (առկա է Ապոստիլ կնիքը կամ հյուպատոսական հաստատում)։
Ուշադրություն
ՀՀ-ի հետ հատուկ միջազգային պայմանագրեր ունեցող երկրների համար (օրինակ՝ Ռուսաստան) Ապոստիլ կամ հյուպատոսական կնիքներ սովորաբար չեն պահանջվում:
Գույքային իրավունքները որոշում է այն պետությունը, որտեղ ամուսինները ունեն համատեղ բնակության վայր։ Համատեղ բնակության վայր չունենալու դեպքում որոշվում է ՀՀ օրենսդրությամբ։
- Եթե կողմերը գրանցել են ամուսնությունը ՀՀ-ում, սակայն ամուսնալուծության ժամանակ ՀՀ-ում չեն բնակվում, ապա կարող են ամուսնալուծությունը գրանցել տվյալ կամ հարևան երկրի ՀՀ հյուպատոսարանում։
- Եթե կողմերը ամուսնացել են արտերկրում, ամուսնալուծությունը կարելի է կատարել տվյալ երկրի հյուպատոսարանի կամ համապատասխան մարմնի միջոցով։
Ուշադրություն
Ամուսնալուծության կարգը կախված է ՀՀ-ի և տվյալ երկրի հետ կնքված միջազգային պայմանագրերից։