Կուտակային կենսաթոշակային համակարգը ՀՀ-ում գործում է 2014 թվականից։
Քաղաքացին հետագայում կենսաթոշակ է ստանում իր աշխատավաձից կատարված սոցիալական վճարումների կուտակման շնորհիվ:

• Կուտակային կենսաթոշակը պարտադիր է 1974-ին և դրանից հետո ծնված քաղաքացիների համար: Սակայն կուտակային կենսաթոշակին կարելի է միանալ նաև կամավոր կերպով։
• Կուտակային կենսաթոշակային համակարգին կամավոր միանալու համար պետք է դիմել Կենտրոնական Դեպոզիտարիա`  ներկայացնելով առցանց հայտ և ընտրելով ֆոնդը և կառավարչին, կամ ֆիզիկապես մոտենալ կենսաթոշակային ֆոնդի օպերատորի գրասենյակներ՝ ներկայացնելով համապատասխան դիմում։

• Կուտակային կենսաթոշակը ձևավորվում է գրանցված աշխատողի ամսական աշխատավարձից և պետական բյուջեից։
• Աշխատավարձից կուտակվում է 5 տոկոս (եթե աշխատավարձի ամսական չափը չի գերազանցում 500,000 դրամը), ևս 5 տոկոս՝ պետությունից, բայց ոչ ավել, քան 25,000 դրամ:
• Ավելի բարձր աշխատավարձի դեպքում գործում են այլ դրույքաչափեր, որոնք հաշվարկվում են այնպես, որ յուրաքանչյուր ամիս կուտակային կենսաթոշակին հատկացվի աշխատավարձի 10 տոկոսի չափով գումար:
• Ընդ որում՝ կամավոր կերպով ծրագրին միացած քաղաքացիների կուտակային կենսաթոշակը ձևավորվում է միայն աշխատավարձի 5 տոկոսից․ պետական բյուջեից նրանց օգտին վճարներ չեն կատարվում։

Մինչ կենսաթոշակային տարիքի հասնելը կուտակային կենսաթոշակը պահվում է ՀՀ Կենտրոնական Դեպոզիտարիայում։ Դեպոզիտարիան էլ իր հերթին համագործակցում է ֆոնդային 2 կառավարիչների հետ՝

• «ԱՄՈՒՆԴԻ-ԱԿԲԱ ԱՍԵԹ ՄԵՆԵՋՄԵՆԹ» ՓԲԸ ,
• «ՑԵ-ԿՎԱԴՐԱՏ ԱՄՊԵԳԱ ԱՍԵԹ ՄԵՆԵՋՄԵՆԹ ԱՐՄԵՆԻԱ» ՍՊԸ։

Ֆոնդային կառավարիչները կուտակում են քաղաքացու գումարները տարբեր ֆոնդերում։

Կենսաթոշակը կարող եք կուտակել գործող 3 ֆոնդերից մեկում․

• կայուն եկամտային,
• պահպանողական,
• հավասարակշռված։

Այս 3 ֆոնդերն իրարից տարբերվում են ռիսկայնության աստիճանով.

• Կայուն եկամտային ֆոնդի միջոցները չեն ներդրվում բաժնետոմսերում։
• Պահպանողական ֆոնդի միջոցների մինչև 25 տոկոսն է ներդրվում բաժնետոմսերում։
• Հավասարակշռված ֆոնդի միջոցների 50 տոկոսն է ներդրվում բաժնետոմսերում։

Նախ շատ կարևոր է առաջին անգամ աշխատանքի անցնելիս ընտրել կուտակային կենսաթոշակի ֆոնդն ու կառավարչին։ Անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գործող կառավարիչների գործունեությունն ու առաջարկող ծառայությունները, քանի որ հենց նրանք են ղեկավարելու քո կենսաթոշակի ֆինանսները՝ ներդնելով դրանք տարբեր շուկաների բաժնետոմսերում և կապիտալի աճ ապահովելով։  

Կենսաթոշակը կարող եք կուտակել գործող 3 ֆոնդերից մեկում․

• կայուն եկամտային,
• պահպանողական,
• հավասարակշռված։

Այս 3 ֆոնդերն իրարից տարբերվում են ռիսկայնության աստիճանով․

• Կայուն եկամտային ֆոնդի միջոցները չեն ներդրվում բաժնետոմսերում։
• Պահպանողական ֆոնդի միջոցների մինչև 25 տոկոսն է ներդրվում բաժնետոմսերում։
• Հավասարակշռված ֆոնդի միջոցների 50 տոկոսն է ներդրվում բաժնետոմսերում։

Կուտակային կենսաթոշակի հիմնական առավելությունն այն է, որ այն թույլ է տալիս անձանց ձևավորել իրենց կենսաթոշակային միջոցները ավելի մեծ ճկունությամբ և օգուտ քաղել ներդրումային եկամուտներից: Սակայն դրան բնորոշ է նաև որոշակի ռիսկ, քանի որ ներդրումների շահութաբերությունը կախված է ֆինանսական շուկաների աճից և անկումներից:

Կուտակային կենսաթոշակը վճարվում է 3 եղանակով՝

• անուիտետ,
• ծրագրային վճարներ,
• միանվագ վճարներ:

Անուիտետի ձևով կուտակումները փոխանցվում են ապահովագրական ընկերությանը, որը քեզ ցմահ վճարում է թոշակ:

Ծրագրային վճարի դեպքում կառավարիչը վճարում է կուտակումները կյանքի ամբողջ ընթացքում՝ հիմք ընդունելով պաշտոնական վիճակագրության կողմից յուրաքանչյուր տարվա համար հաշվարկվող տվյալ տարիքային խմբի կյանքի միջին տևողության ցուցանիշը:

Միանվագ ձևով կուտակումներն ամբողջությամբ և միանվագ վճարվում են քեզ: 

• Կուտակային կենսաթոշակի չափը կախված է քո հաշվին կուտակված գումարից, 63 տարեկանից հետո կյանքի միջին տևողությունից և պետության կողմից տվյալ տարվա համար սահմանված հիմնական կենսաթոշակի չափից:
• Կուտակային կենսաթոշակ ստանալու համար դիմումը ներկայացվում է Կենտրոնական Դեպոզիտարիա, որը տեղեկանք է տրամադրում քո կենսաթոշակային հաշվում առկա միջոցների և դրա ամսական վճարների մասին՝ հավասարաչափ բաժանելով առկա միջոցները կյանքի միջին տևողության ամիսների վրա:
• Եթե հաշվարկված ամսական գումարը փոքր է կամ հավասար պետության կողմից տվյալ տարվա համար սահմանված հիմնական կենսաթոշակի 75 տոկոսից, ապա կենսաթոշակը կարող ես ստանալ անուիտետի, ծրագրային վճարների կամ միանվագ վճարի ձևով:
• Եթե հաշվարկված ամսական գումարը փոքր է հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկից, ապա կենսաթոշակը ստանում ես միայն անուիտետի ձևով:
• Եթե հաշվարկված ամսական գումարը մեծ է հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկից, ապա կենսաթոշակը տրամադրվում է անուիտետի ձևով, իսկ տվյալ չափը գերազանցող գումարը կարող է տրամադրվել միանվագ, ծրագրային կամ անուիտետի ձևով՝ ըստ նախապատվության:

Կուտակային կենսաթոշակի վճարները կատարվում են մինչև կենսաթոշակի անցնելու տարիքը՝ 63 տարեկանը։ Եթե նշված տարիքից հետո չես անցնում թոշակի և շարունակում ես աշխատել, ապա գործատուն պարտադիր կուտակային վճարներ քո աշխատավարձից չի կատարում։ Պետությունն էլ իր հերթին բյուջեից քո օգտին վճարումներ չի կատարում։

Սա կամավոր մասնակցության վրա հիմնված համակարգ է, որը թույլ է տալիս ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց կուտակել լրացուցիչ միջոցներ կենսաթոշակային տարիքում (63 տարեկան) ստանալու համար։ Կամավոր կենսաթոշակային սխեմաները լինում են 3 տեսակի․

• սահմանված կենսաթոշակներ,
• կուտակային կենսաթոշակային ավանդներ,
• սահմանված կենսաթոշակային վճարներ։

• Կամավոր կուտակային կենսաթոշակի կարող են միանալ 1974 թվականի հունվարի 1-ից առաջ ծնված քաղաքացիները։
• Կամավոր կուտակային կենսաթոշակի կարող է դիմել ցանկացած ֆիզիկական անձ, ինչպես նաև գործատուն, որը կարող է կամավոր կենսաթոշակային պայմանագիր կնքել իր աշխատակիցների օգտին։ Անձը կարող է միաժամանակ մասնակցել մեկից ավելի կամավոր սխեմաների։

Միանալու համար անահրաժեշտ է դիմել․

• կենսաթոշակային ֆոնդերի կառավարիչներին,
• բանկերին,
• ապահովագրական ընկերություններին։

Բանկերն առաջարկում են կուտակային կենսաթոշակային ավանդներ, ապահովագրական ընկերությունները՝ սահմանված կենսաթոշակներ, կամավոր կենսաթոշակային ֆոնդերը՝ սահմանված կենսաթոշակային վճարներ (ֆոնդի փայերի ձեռքբերում)։

Կամավոր կենսաթոշակին միանալիս կան հետևյալ հարկային առավելությունները․

• եկամտային հարկի նվազեցում

Քո կողմից (կամ քո օգտին գործատուի կողմից) կատարվող վճարները հանվում են հարկվող եկամտից, ինչի շնորհիվ դու քիչ եկամտային հարկ ես վճարում։

• գործատուների շահութահարկի արտոնություն

Եթե գործատուն վճարումներ է կատարում աշխատակիցների օգտին, այդ ծախսերը նվազեցվում են շահութահարկի հաշվարկման ժամանակ։

• կուտակումների չհարկվելը

Ֆոնդում կուտակվող գումարները և դրանցից ստացվող եկամուտները հարկային վճարումներ չեն առաջացնում մինչև այն պահը, երբ դու փաստացի ստանում ես այդ գումարները։

• Կամավոր կենսաթոշակ հնարավոր է ստանալ կենսաթոշակի տարիքը լրանալուց հետո։
• Միջոցները հնարավոր է ստանալ միանվագ վճարի կամ պարբերական (ժամկետային կամ ցմահ անուիտետի) վճարների տեսքով։
• Նախքան կենսաթոշակային տարիքը լրանալը ևս հնարավոր է պահանջել կուտակված միջոցների միանվագ վճարում, եթե առաջին վճարման կատարման օրվանից անցել է առնվազն 2 տարի, կամ հատուկ դեպքերում։